माझ्या मराठी मातीचा

कवी : कुसुमाग्रज माझ्या मराठी मातीचालावा ललाटास टिळाहिच्या संगाने जागल्यादर्‍याखोर्‍यातील शिळा हिच्या कुशीत जन्मलेकाळे कणखर हातज्यांच्या दुर्दम धीरानेकेली मृत्यूवरी मात नाही पसरला करकधी मागावयास दानस्वर्णसिंहासनापुढेकधी लावली न मान हिच्या गगनात घुमेआद्य स्वातंत्र्याची द्वाहीहिच्या पुत्रांच्या बाहूतआहे समतेची ग्वाही माझ्या मराठी मातीचालावा ललाटास टिळाहिच्या संगे जागतीलमायदेशांतील शिळा

माझे जगणे होते गाणे

कवी : कुसुमाग्रज जाता जाता गाईन मीगाता गाता जाईन मीगेल्यावरही या गगनातीलगीतांमधुनी राहीन मी माझे जगणे होते गाणेकधी मनाचे कधी जनाचेकधी घनाशय कधी निराशयकेवळ नाद तराणे आलापींची संथ सुरावळवा रागांचा संकर गोंधळकधी आर्तता काळजातलीकेव्हा फक्त बहाणे राईमधले राजस कूजनकधी स्मशानामाधले क्रंदनअजणातेचे अरण्य केव्हाकेव्हा शब्द शहाणे जमले अथवा जमले नाहीखेद खंत ना उरले काहीअदृष्यातील आदेशांचेओझे फक्त … Read more

पुतळे

कवी : कुसुमाग्रज तुमचे हार पोचलेजयघोष पोचलेकल्पनेतही नसलेलेलष्करी कुर्निसातही पोचले. फासावर चढतानासंसार जळतानारक्त सांडतानाआमचे एक स्वप्न होते. रंकांच्या माथ्यावरील छपरचेउघड्या अंगावरील वस्त्रांचेउपाशी पोटातील अन्नाचे,स्वातंत्र्याच्या सफलतेचे. घोष विरल्यावर, दिवे विझल्यावरमध्यरात्रीच्या निवांतातगिधाडांचे थवे आलेत्या स्वप्नाचे तुकडे चोचीत घेऊन – तेही पोचले.

पाचोळा

कवी : कुसुमाग्रज आडवाटेला दूर एक माळतरु त्यावरती एकला विशाळआणि त्याच्या बिलगूनिया पदासजीर्ण पाचोळा पडे तो उदास उषा येवो शिंपीत जीवनासीनिशा काळोखी दडवु द्या जगासीसूर्य गगनातुनि ओतु द्या निखारामूक सारे हे साहतो बिचारा तरुवरची हसतात त्यास पानेहसे मुठभर ते गवतही मजेनेवाटसरु वा तुडवीत त्यास जातपरि पाचोळा दिसे नित्य शांत आणि अंती दिन एक त्या वनांतयेई … Read more

नदीच्या तीरावर

कवी : कुसुमाग्रज गावाबाहेरच्या निर्जनात नदीच्या तीरावरलव्हाळे भरलेल्या खडकावर बसूनतो पाहत होता अविचलसायंकालीन सावल्यांतमालवणा-या प्रवाहाकडेसूर्यास्ताचे स्मरणकाळजात ठेवणा-या ढगाकडेहरवला होता तोपंखातून गळलेल्या पिसासारखाअसंबंधित…मी विचारलेतू कोण आहेस?तो हसून उत्तरला…मी तूच आहे! आपण अविभक्ततरीही(तुजमजमध्ये परी केवढी ही दरी)आपण दुभंगलो आहोतअपार-अजिंक्य अंतरानेतू तुझ्या वाटेने जाक्षितिजावरल्या दिव्यांच्या त्या रोषणाईकडेसंमर्द,संस्मिताकडे,चक्राच्या गतीकडे मी…येथेच बसून राहणार आहेया खडकावरकालातीत.

नट

कवी : कुसुमाग्रज नांदीनंतरपडदा उघडलातेव्हा मी तुडुंब भरलेला होतोहजारो रंगीबेरंगी शब्दांनी,शरीरभर रोरावणा-याअसंख्य आविर्भावांनीभीतींनी, आशांनी, अपेक्षांनी;आता भरतवाक्य संपल्यावरप्रयाणाची तयारी करीतमी उभा आहेरंगमंचावर, एकटा,समोरच्या प्रेक्षालयाप्रमाणेचसंपूर्ण रिकामा. मी उच्चारलेलेकाही शब्द, अजूनहीप्रेक्षालयातील धूसरमंदप्रकाशित हवेवरपिंजारलेल्या कापसासारखेतरंगत आहेत,माझे काही आविर्भावरिकाम्या खुर्च्यांच्या हातांना,बिलगून बसले आहेत,मी निर्माण केलेलेहर्षविमर्षाचे क्षणपावसाने फांद्दांवर ठेवलेल्याथेंबांसारखेभिंतींच्या कोप-यावरथरथरत आहेतअजूनही.हा एक दिलासामाझ्या रितेपणाला,नाटक संपल्याची खंत-ती आहेच.नाटक नव्हे, तीन तासांचेएक अर्करूप … Read more

तूर्त

कवी : कुसुमाग्रज होय,तुमची खानदानी प्रवचनंछानच आहेततुमचे रेशीमकाठी वादविवादतेही श्रवणीय मननीयआणि माननीयही आहेततुमच्या पायापाशी बसूनमी सारं ऎकेनखूप काही शिकेनहीपण तूर्त माझ्या सन्मित्रांनो,रजा द्या मलापलिकडच्या जंगलामध्येहिमलाटेत कुडकुडणार्‍यात्या नागड्या पोरांकडेमला जायचं आहेत्यांच्या अंगणातजाळ पेटवण्यासाठी

तळघर

कवी : कुसुमाग्रज ती हसत होती.. सैरभैरतेव्हा त्या हास्याच्या पायर्‍या उतरुनमी खाली गेलो.. खोलवरआणि पोहोचलो,एका तळघराशी. तळघर होतं सुबकसंगमरवरीताजमहालाच्या तळघरासारखं;आणि तिथल्याप्रमाणे इथेहीहोती एक छोटीशी कबर गुलाबांच्या पाकळ्यांनी झाकलेलीधुपाच्या दाट सुगंधात वेढलेलीझुलत्या दिव्यांच्या मंद प्रकाशातसंध्याकालीन पाणकमळासारखीमिटुन पडलेलीआणि मग माझ्या लक्षात आलेतिचे सैरभैर हसणेम्हणजे एक ताजमहालच होते.

जोगीण

कवी : कुसुमाग्रज साद घालशीलतेव्हाच येईनजितकं मागशीलतितकच देईन दिल्यानंतरदेहावेगळ्यासावलीसारखीनिघून जाईन. तुझा मुगुटमागणार नाहीसभेत नातंसांगणार नाही माझ्यामधल्यातुझेपणातजोगीण बनूनजगत राहीन.

काही बोलायाचे आहे

कवी : कुसुमाग्रज काही बोलायाचे आहे, पण बोलणार नाहीदेवळाच्या दारामध्ये, भक्‍ती तोलणार नाही माझ्या अंतरात गंध कल्पकुसुमांचा दाटेपण पाकळी तयाची, कधी फुलणार नाही नक्षत्रांच्या गावातले मला गवसले गूजपरि अक्षरांचा संग त्याला मिळणार नाही मेघ जांभळा एकला राहे नभाच्या कडेलात्याचे रहस्य कोणाला कधी कळणार नाही दूर बंदरात उभे एक गलबत रुपेरीत्याचा कोष किनार्‍यास कधी लाभणार नाही … Read more